Publicatie: 8 juli 2025  

Kingdom Come: Deliverance II is waarschijnlijk de beste game die je dit jaar zult spelen. De kans bestaat dat het de beste game is die je ooit zult spelen. Natuurlijk geldt dat niet iedereen een semi-realistische game over ridders ziet zitten. Maar wie ook maar een hintje interesse heeft voor ridders, Europese geschiedenis, spannende verhalen, uitstekende gameplay, uiterst memorabele personages, en honderd uur aan topvermaak, die kan deze game echt niet missen. En ja, dat is eigenlijk iedereen. Want ja, eigenlijk moet iedereen gewoon deze game spelen. Kingdom Come: Deliverance II zal niet iedereen bekoren, maar iedereen zal het erover eens zijn dat dit een meesterwerk is. Niet een meesterwerk zonder een paar kleinigheidjes, maar wel een magnum opus waar maker Warhorse ontzettend trots op kan zijn en waarmee ze nu definitief in het gilde van meesterontwikkelaars zijn toegetreden.

Als direct vervolg op het vorige deel, is het zeker aan te bevelen om Kingdom Come: Deliverance eerst te spelen alvorens je aan deze begint. Het is niet noodzakelijk, de game biedt her en der netjes in het verhaal ingebakken samenvattingen, maar je zal de personages zeker meer waarderen wanneer je het eerste deel van hun avontuur ook zelf hebt gespeeld. Kingdom Come: Deliverance II en diens voorganger spelen zich af in middeleeuws Bohemen, wat nu Tsjechië is.

De eerste game begint in 1403, wanneer een oude koning de pijp uit gaat en diens zoons pittig hard strijden om de erfenis. Er ligt namelijk nogal wat rijkdom en macht voor het grijpen, en dus strijden verschillende facties om de macht. Het grootste slachtoffer is de burgerbevolking, die vast zit op het strijdtoneel en met bosjes over de klink worden gejaagd. Zo begon ook deel één, met het vernietigen van hoofdpersoon Henry z'n dorp. Kingdom Come: Deliverance II gaat over het vormen van allianties en verbonden om een vuist te komen tegen koning Sigismund en, als het even kan, eindelijk de verantwoordelijken van de vernietiging van Skalitz, het eerder genoemde dorp, te kunnen grijpen.

In tegenstelling tot het eerste deel, waar Henry niet veel meer is dan een simpele ziel met wat kleren aan, is hij in Kingdom Come: Deliverance II een stuk capabeler. In het eerste deel groei je uit tot een groot vechter, en heb je een flink wat vaardigheden onder je riem. In deel twee wordt dat geloofwaardig deels tenietgedaan door een aanval waarbij Henry en diens bff Hans gewond raken. Het verklaart waarom je in Kingdom Come: Deliverance II zeker niet overnieuw hoeft te beginnen, je kunt nu wel gewoon lezen, boogschieten en een zwaard vasthouden, maar je moet wel weer aan de bak. Die willekeurige bandiet die je in het eerste deel uiteindelijk zonder moeite versloeg, is in deel twee plots weer levensgevaarlijk…

Net als in de eerste game is er niet zoiets als een vaste klasse. Er zijn een hele hoop vaardigheden, en hoe meer je een bepaalde vaardigheid beoefend, hoe beter je er mee wordt. Zo kun je jouw Henry doen aanvoelen zoals je wilt. Al moet het wel gezegd worden dat je uiteindelijk toch uitkomt op een soort homo universalis die en loeisterk is, perfect kan paardrijden, uitstekend kan smeden, drankjes maken, en ook nog eens goed kan babbelen, stelen en sluipen. Erg is dat eigenlijk niet, want het is aan jou welke aanpak je kiest bij een missie. Geweld is altijd een optie, maar diplomatie of net wat meer speurwerk kan soms veel meer opleveren.

Het bijzondere aan de game is, is dat vanaf het eerste tot aan het laatste moment de personages echt memorabel zijn. Er zit zo veel karakter in deze game, dat het bijna niet te geloven is. Nagenoeg alle personages hebben een achtergrond om te onderzoeken, bieden een verhaal om naar te luisteren of een (zij)missie om uit te voeren. Dat begint al bij de naar het bos verbannen oude vrouw die jouw en Hans' leven redt. Je kunt, nadat je weer enigszins stevig op twee benen staan, meteen beginnen aan het grote avontuur. Maar je kunt je ook even verdiepen in die oude dame. Die dame heeft een hele interessante geschiedenis, en daarnaast een vermiste dochter. Wat je daar mee doet, is helemaal aan jou. Speel je de koene ridder? En voor wie dan? Voor de oude vrouw, of voor de dorpelingen die misschien ook wel een punt hebben? De game biedt onder elke steen en achter elke hoek een avontuur, informatie en diepgang, en dat voelt direct heel bijzonder. En het is ook niet zo dat dit gedurende de game minder wordt: van begin tot eind zit de game vol met onwijs toffe hoofdpersonen, maar ook minstens zo interessante zijpersonages. Alles lijkt echt een eigen leven te hebben.

Dat geldt overigens voor de gehele wereld. Dit is een wereld die ontwikkelaar Warhorse heeft geschapen voor jou om doorheen te ridderen. Maar zo voelt het eigenlijk niet. Het voelt meer alsof jij toevallig in deze wereld terecht bent gekomen, en niemand echt op je staat te wachten. Niet dat men niet blij is met jouw handelingen, maar meer dat ze het zelf ook wel hadden kunnen doen. Noem het liefdevol onverschillig: blij dat je er bent, en top dat je meehelpt, maar we hadden het zelf ook wel gered.

Zo hebben winkels openingsuren, dorpen veiligheidsregels waar je aan moet voldoen, en wordt je ook in de gaten gehouden. Als jij overal rondsluipt, gaan mensen je wantrouwen. Als jij dingen openlijk steelt, roepen ze wachters. En dat zijn nog maar basiszaken. Je moet ook denken aan hoe je eruitziet, en of dat wel past bij je omgeving. Je kunt je voordoen als nobelman om een bandiet over te halen te stoppen met diens overvallen, maar die schurk luistert waarschijnlijk beter naar een zwaar bepantserde vechtersbaas die onder het bloed van z'n eerdere vijanden zit. Moet je vervolgens inbreken, dat moet je weer niet de bontgekleurde nobelman uithangen, maar ook zeker niet een glimmende en luide ridder. Dan ga je voor zachte en donker gekleurde kleding.

Stel je wordt gepakt, of niet gepakt maar wel gezien tijdens wat meer criminele avonturen, dan zijn de bewoners van een bepaalde streek niet zo blij met je. Het kan je, in het minste geval, reputatieschade opleveren maar ook, wanneer je het echt bont maakt, je letterlijk de kop kosten. Anderen in het betreffende gebied zullen je herkennen en wantrouwen, en goederen worden ineens duurder. En dan is er nog de noodzaak voor gezond voedsel, voldoende slaap en legio perks en eigenschappen waar je rekening mee moet houden. Dat nog los van de vaardigheden die je opdoet. Als nobelman is het vooral handig een vlotte babbel te hebben, maar als dief ben je beter af met flink wat kennis over sloten en lopers. En voor iedereen geldt: een beetje kennis van het maken en onderhouden van wapens, kleding en harnassen is uitermate handig.

Er zijn zoveel dingen waar je rekening mee moet houden, dat het klinkt alsof dit veel werk is. Maar dat is het totaal niet! Het is juist andersom: de dingen waar je op moet letten voelen zo natuurlijk, zo vanzelfsprekend, dat het veel meer raar is dat niet alle games dit zo aanpakken. Het is zo ontzettend cool om te zien dat de wereld om je heen echt leeft, maar ook echt en heel natuurlijk op jou en jouw acties reageert. Het is iets dat je niet of slechts ten dele in andere games tegenkomt. Kingdom Come: Deliverance II heeft het allemaal.

Wat die wereld ook zo bijzonder maakt is hoe bijzonder het eruitziet. Als je het op papier zet klinkt het weinig indrukwekkend: Kingdom Come: Deliverance II is vooral heuvelachtig met veel grasland, wat bos, en dorpjes met her en der een kasteel. Maar wie er rondloopt ziet hoe mooi zo'n op papier simpel klinkend graslandschap eruit kan zien. Hoe natuurlijk en aanlokkelijk. De bossen zijn prachtig en divers, en voelen veelal echt ondoordringbaar door dicht struikgewas en gigantische bomen.

Het is bijzonder hoe Warhorse het voor elkaar heeft gekregen dat wanneer je boven op een heuvel staat en een landschap overziet dat in de kern eigenlijk heel gewoontjes is, zo bijzonder en echt aanvoelt. Als de nacht valt, veranderd alles weer totaal, en is vooral het bos een waanzinnig coole plek door de doordringende duisternis en de lichteffecten die dan goed zichtbaar zijn. Half gewond door een duister bos struinen terwijl je allerlei geluidjes hoort kan behoorlijk spannend zijn, als je weet dat echter die ene boom rechts van je ineens een struikrover tevoorschijn kan komen.

En dan komt ineens Kuttenberg om de hoek kijken. De game bestaat namelijk uit twee grote kaarten die elk al meer inhoud bieden dan vier gemiddelde rpg's. Wanneer je het na behoorlijk wat uurtjes tijd is om naar de twee kaart te gaan, zie je in eerste instantie meer van het prachtige zelfde. Maar dan moet je je melden in Kuttenberg, de grote stad. En die stad is ook echt groot. Niet alleen qua oppervlakte, maar ook gevoel en stijl. De grote huizen, de drukke marktpleinen de imposante architectuur, de verdedigingsmuren, de enorme kathedraal, die verschillend aanvoelende districten… Het is bijna te veel, maar ook daar voel je je al snel thuis en kun je snel je weg vinden.

Dat is misschien wel het belangrijkste aan de game: dat het je het gevoel geeft dat je daar echt thuis hoort. Henry z'n avonturen zijn zo ontzettend tof, de geschiedenis (her en der geromantiseerd) is zo interessant, en de plottwists! Oh de plottwists! Het verhaal is tegelijkertijd heel klein, wanneer je personages zo goed leert kennen en zo oprecht met ze meeleeft in hun dagelijksheden, en dan weer zo groot door de schaal van het verhaal en mogelijke gevolgen van je acties. Je hebt flink wat keuzes om te maken, en die zijn zeker niet allemaal even makkelijk. Zelfs de grootste schurken uit de eerste game blijken interessant en, het is lastig toe te geven, charismatisch. In deze game zijn geen perfect helden te vinden, en puur kwaadaardige schurken evenmin. Daarbij zijn je keuzes soms helemaal niet zo helder, zeker niet qua gevolgen. Dan denk je dat een bepaalde keuze prima was, om je vervolgens veel later in de kont te bijten. Ondertussen balanceert de game een perfect tussen enerzijds jolige situaties en anderzijds bittere ernst, waarbij het zelfs in staat is heel snel tussen die twee te wisselen voor nog meer impact. Om een klein voorbeeld te geven, is een immer straalbezopen jachtopzichter een bron van vele grappen en grollen. Maar probeer er eens achter te komen waarom die man altijd zo dronken is, en ineens begrijp je z'n drankgebruik een stuk beter. En dat is dan een piepklein onderdeeltje in het hele verhaal. Een piepklein, maar evengoed bijzonder onderdeeltje.

Deze recensie is nu al vrij lang, maar er is nog zoveel meer! Neem bijvoorbeeld het vechten. Het is een listig punt in de serie, want niet iedereen is er van gecharmeerd. Weet dat wanneer je het eerste deel hebt gespeeld, je je meteen thuis voelt in deel twee, maar dat het, zeker handig voor nieuwkomers, wel wat soepeler werkt. Nat als in deel één is het belangrijk om weldoordacht te vechten. Wie gewoon wat zwaait met een zwaard wordt snel in de pan gehakt. Het is belangrijk aanvallen te starten of juist te verdedigen vanuit je de juiste richting. Beschermen tegen aanvallen gaat nu met een simpele druk op de knop, en pareren gaat erg vlot. Wat vooral anders is, zijn de zogeheten Master Strikes. Dit zijn bijzondere aanvallen die je inzet op het moment dat je je ook kunt verdedigen. Uiterst effectief, en ogen bijzonder flitsend, en een stuk gemakkelijker uit te voeren dan in het vorige deel. Ook zijn er in Kingdom Come: Deliverance II nieuwe soorten wapens. Je kunt nu ook aan slag met grote wapens zoals halberds of juist op afstand aanvallen met oeroude, en niet zo heel nauwkeurige, geweren. Het vechten voelt een heel stuk soepeler en toegankelijker aan in deel twee, nu ook met goede uitleg, zonder de diepgang te verliezen.

Het enige dat no net zo ongrijpbaar is, zijn de combo-aanvallen. In de vele, vele, vele uren die nu in de game zitten, zijn ze nog nooit nodig geweest en lastig uit te voeren. Waar het zwaardvechten ook wat teleurstelt, is wanneer je meerderen opponenten moet verslaan. Vecht je één-op-één dan is de combat van de game bijzonder tof en eigenlijk ook best strategisch, bij twee tegenstanders ben je al min of meer paniekerig aan het wisselen tussen de vijanden, en als je drie of meer tegenstanders tegenover je hebt staan, dan voelt de combat als paniekvoetbal. Zonder, maar ook eigenlijk niet te vermijden met de wijze waarop het vechten verloopt. Vijanden wachten namelijk niet op elkaar, en hakken zonder genade op je in.

Wat wel echt verbeterd is, is het opslaan van je voortgang. Nog steeds heb je geen optie tot handmatig opslaan zonder Saviour Schnapps, een drankje dat dient als een quicksave, maar de game slaat je voortgang echt veel vaker op dan in het eerste deel. Ook paardrijden, bijzonder leuk in de mooie landschappen, voelt veel beter uitgewerkt in Kingdom Come: Deliverance II. Om de wisseling tussen nobelman, vechtersbaas en dief soepel te laten lopen is er nu ook een systeem om snel van uitrusting te wisselen. Uitermate handig, al zit er nog wel een bugje in de game waardoor je deze verschillende outfits soms verliest en weer handmatig moet instellen.

Dat is overigens een van de weinige bugs in de game. Hoewel Kingdom Come: Deliverance zich, in eerste instantie, kenmerkte door een ruwe start met heel veel en ook grote problemen, daar is Kingdom Come: Deliverance II een behoorlijk netjes opgepoetste parel. Er zijn weinig tot geen bugs, vrij uniek voor zo'n joekel van een open wereld game, en het draait echt heel soepel. Zelfs met ietwat verouderde hardware in je pc kan deze game hele mooie plaatjes genereren.

Kingdom Come: Deliverance II is echt heel bijzonder. Het is echt misschien wel de beste game die je kunt spelen, in dit jaar en alle jaren daarvoor. De schaal van het verhaal, zowel klein als groot, de wijde wereld die zo mooi is en natuurlijk aanvoelt. De bekende en nieuwe personages die zo interessant zijn en je zo aan het hart gaan, de prachtige plottwists, de uren en uren aan interessante inhoud, en dat alles terwijl het ook nog eens heel soepel en bugvrij draait. Audentes Fortuna iuvat, is een gezegde dat meermaals voorbij komt: wie waagt die wint. Ontwikkelaar Warhorse heeft met deze serie behoorlijk wat gewaagd. Nu is het tijd dat iedereen doorkrijgt dat zij en daardoor jij als speler, dik hebben gewonnen.

• Carrion
• Amnsesia: The Bunker
• Evil West

Over deze site        Site map        Contact