Publicatie: 26 september 2026  

Hoe maak je een koelkast eng? Voor Control, had ik je hier geen antwoord op kunnen geven. Nu Control meermaals te hebben doorlopen, weet ik het wel: zet iemand in een ruimte die je met perfect ingesproken paniekerige stem vraagt om snel iemand te regelen om hem te vervangen. De koelkast eist namelijk onafgebroken oogcontact en wanneer hij ook maar een enkele keer knippert, is zijn leven voorbij. De situatie is absurd, maar doordat de game juist absurde situaties op een heel serieuze manier aanpakt, werkt het. Dit is Control in de kern: een absurde game die onwijs goed werkt omdat het humor, absurditeit, en bittere ernst, perfect combineert. Het resultaat is een game die meer dan prima speelt, maar vooral lang blijft hangen door diens ontzettend boeiende wereld, waar we gelukkig steeds meer van zien.

Als ik ooit nog eens spoorloos verdwijn na een reeks paranormale situaties, dan hoop ik een zus te hebben zoals Jesse Faden. De speler neemt de rol aan van deze standvastige dame die al jaren op zoek is naar haar broertje Dylan. Ze lijkt een doorbraak te hebben gemaakt in haar speurtocht, met de vondst van de FBC: de goed verstopte Federal Bureau of Control. Zie de FBC als een overheidsinstantie die gaat over alles wat bijzonder buitengewoon en paranormaal is. Maar eenmaal aangekomen bij de FBC, in een onopvallend pand in New York City genaamd The Oldest House, lijkt er iets behoorlijk mis te zijn met al het FBC-personeel.

Enkel de conciërge lijkt nog normaal te functioneren, al is deze Ahti zelf ook een behoorlijk vreemde vogel. Terwijl jij in The Oldest House op zoek gaat naar antwoorden, krijg je vooral vragen aangeboden. Wat is er aan de hand? Waarom hangt zoveel personeel zwevend rond het plafond terwijl ze rare zinnen prevelen? Heeft Jesse nu echt gezien hoe de directeur van de FBC zelfmoord heeft gepleegd, terwijl hij nu nog steeds tegen haar praat in haar hoofd? En hoe kan dat eigenlijk? En wat is dat voor prisma-achtig effect dat ze ziet en haar lijkt te sturen door de steeds veranderende The Oldest House?

Niet alles behoeft een antwoord

Kleine spoiler: je krijgt op weinig vragen een concreet antwoord. Control is een web aan informatie, waar je soms een min of meer concreet antwoord vindt, maar veel vaker zelf de puzzelstukjes bij elkaar moet leggen. Als je alle gameplay uit de game zou slopen, dan houd je nog een super boeiend archief aan materiaal over. Over alle onderzoeken van de FBC, over ontwikkelingen binnen de organisatie, over de soms wat vreemde medewerkers, en over de meest interessante en rare voorwerpen die min of meer behekst zijn door rare entiteiten. Over die eerdergenoemde koelkast die al menig slachtoffer heeft gemaakt, of huishoudelijke apparaten die diens eigenaren volledig doen doordraaien.

Het toffe aan Control is, zoals eerder gezegd, hoe serieus het de absurde situaties neemt. Die killer koelkast of levensgevaarlijke typmachine klinken grappig, maar als je ziet wat ze aanrichten qua schade, en als je hoort hoe ze mensen beïnvloeden, wordt het toch iets spannender. De game is heel goed in het neerzetten van die beleving, dat ombouwen van absurd naar ernstig.

Dit alles wordt goed geholpen door een cast aan hele interessante personages. Van de vreemde directeur, wiens baan jou in de schoenen wordt geschoven, excentrieke wetenschappers, tot ondersteunend personeel dat de onderste steen boven wil halen. Het verhaal is van begin tot eind boeiend en interessant, waar het heerlijk grasduinen in het vele archiefmateriaal alleen maar aan toevoegt.

De onderste steen boven, links en rechts

De onderste steen boven willen halen, is bijzonder lastig wanneer de stenen niet altijd op dezelfde plek liggen. Niet alleen door hoe het verhaal in elkaar steekt, maar ook door de spelwereld zelf. The Oldest House, het gebouw waar je jouw speeltijd zult spenderen, is namelijk allesbehalve een normaal gebouw. Wat direct opvalt is diens opvallende uiterlijk. Een soort Brutalistisch kantoorpand vol beton, hoge plafonds, en scherpe hoeken. Maar dat kan zomaar anders zijn. The Oldest House heeft namelijk de eigenschap om zonder duidelijke reden ineens te kunnen veranderen. Zo kan een doorgang ineens niet meer bestaan, een plafond een vloer worden, en kan het gebouw ineens uitdijen in nieuwe ruimtes. Het is niet zo dat delen waar je vaker komt altijd anders zijn, maar genoeg om je scherp te houden wanneer je Jesse langs een verdieping stuurt waar ineens iets anders lijkt te zijn. Soms verandert een lange gang ineens in een spiraal, en dan regent het plots koekoeksklokken. Soms zitten er ineens gebouwen in het gebouw, of zie je juist enorme afgronden, om vervolgens een muzikaal labyrint voorgeschoteld te krijgen, of een spooky aanvoelend magisch motel.

Los van de bijzondere architectuur en omgevingen, speelt de game ook met licht. Vaak speelt een bepaalde kleur de boventoon en baadt een omgeving in (een wisseling van) een felle kleur zoals groen, rood, blauw, of geel. De rare en prachtige lichteffecten, gecombineerd met de stijl en inrichting van The Oldest House zelf, maken van de spelwereld een pareltje waar je met een plezier doorheen rent, schiet, en zweeft.

een web van verhalen, personen en werelden die zo ontzettend tof worden neergezet en zo goed in elkaar haken. Het is een wereld waar je als speler maar al te graag in verstrikt raakt, op zoek naar nog meer rare verhalen, nog meer gekkigheid, nog meer vreemde personages

The Service Weapon

Met jouw plotselinge functiewijziging naar directeur van de FBC, komt ook een pistool. Dit pistool dat enkel door directeuren kan worden gebruikt, is bijzonder veelzijdig. Letterlijk. De diverse onderdelen van het ding lijken vrij losjes om elkaar te zweven en kunnen verschillende eigenschappen aannemen. Het pistool is dan wel het enige echte wapen in de game, het ding is wel divers in te zetten: je kunt 'm gebruiken als pistool, machinegeweer, shotgun en min of meer als sluipschuttersgeweer. Die eigenschappen zijn gedurende de game ook verder te verbeteren, waardoor dit ietwat simpel ogende pistooltje uit kan groeien tot een gevaarlijk, spreekwoordelijk, kanon.

Los van een pistool, heeft Jesse ook de beschikking over een flink aantal nieuwe gaven waarbij ze met haar geest haar omgeving kan beïnvloeden. Zo kan ze dingen oppakken en wegsmijten, snel wegduiken, zweven, projectielen uit de lucht plukken, een schild genereren, en ook stukken vliegen.

Het Hiss een mysterie

Maar waarom al dat wapentuig en al die vaardigheden binnen een betonnen kantoorpand? Nou, de Oldest House gaat gebukt onder de Hiss. Een raar en gevaarlijk paranormaal wezen dat de Oldest House lijkt binnen te dringen en behoorlijk wat ellende veroorzaakt. Niet alleen doordat het de architectuur aanpast en aantast, maar ook doordat het 't personeel overneemt dat vervolgens alles om zich heen aanvalt. Het vreemde is, dat deze Hiss iets te maken lijkt te hebben met Dylan, Jesse's vermiste broer.

Control biedt een heerlijk mysterie. Op meerdere vlakken. In het overkoepelde verhaal over de zoektocht naar Dylan, in de vreemde onderdelen van The Oldest House, in de rare personages en diens soms ondoorzichtige belangen, in de vele vijanden, in de toffe zijmissies die zelf ook genoeg boeiends te vertellen hebben, en vooral in het grote archief. Zo graag zou ik alles tot in detail willen bespreken, maar dat zou zonde zijn: ik ben jaloers op wie deze game voor het eerst gaat ervaren. Die verwondering en verrassing die je voelt als ineens iets weer anders gaat dan je verwachtte.

Maar denk niet dat dit een soort Scooby-Doo avontuur is: er moet wel flink geknokt worden, en dit is het enige deel dat iets minder lekker werkt. Niet dat er iets mis mee is, het schieten voelt krachtig, evenals de krachten van Jesse. Het is heel tof om om dingen te doen zoals een stuk beton uit de muur rukken, en dit richting een vijand te smijten. Het punt is, dat het vechten wat repetitief kan voelen. Al vrij snel heb je de beschikking over alle krachten, en vanaf dat punt verandert er weinig. Je wordt steeds beter, sterker, en krijgt meer vijanden op je afgestuurd, maar de wijze van hoe je deze vijanden verslaat verschilt dan nog maar weinig. Ook wordt de game enkel moeilijker doordat het steeds meer en meer vijanden op je af te sturen: de diversiteit van vijanden is niet heel groot, en de vijanden zelf zijn, veelal, ook niet zo heel slim.

Tot het moment dat jij als Jesse je krachten en vaardigheden hebt, is er steeds een bepaalde opbouw in de hoeveelheid vijanden, waardoor je met een zekere mate van kennis en kunde je vijanden kunt verslaan. Wanneer je in latere delen echt golf na golf aan vijanden op je afgestuurd krijgt, voelt het vechten nog steeds tof aan, maar ook chaotisch en in zekere mate ook gebaseerd op geluk, dan strategische keuzes. Ook de meer dan toffe visuele pracht en praal van de game zitten je soms dwars, gezien de game vol zit met schitteringen, stijlvolle explosies, gruis en andere effecten. Mooi, maar ook zicht belemmerend. Als de strijd in Control echt helemaal losbarst, is het soms wat paniekvoetbal, en dat is wel jammer. Zeker omdat alle andere onderdelen zo doordacht aanvoelen.

Prachtig web

Gelukkig is er ook iets anders dat gedurende je avontuur niet veranderd: hoe beeldschoon en sfeervol alles is. Het is raar om te zeggen over zo'n bewust kaal kantoorcomplex, maar The Oldest House is zo waanzinnig sfeervol. De architectuur blijft je verbazen, de wijze waarop ontwikkelaar Remedy alle onderdelen van het kantoor en de omgevingen maar blijft veranderen en manipuleren is zo tof, zo verfrissend. Je bent steeds benieuwd naar wat er nu weer gaat gebeuren, omdat niks zeker lijkt. Zowel binnen de omgevingen, als binnen het verhaal.

Control en diens wereld is sterk gebaseerd op de SCP Foundation: een soort fictionele organisatie die rare, bovennatuurlijke verhalen verzameld die zorgvuldig gedocumenteerd worden en, naar eigen zeggen, een gevaar zijn voor de 'normale' wereld. Kennis is macht, en daarom wordt alles netjes opgeslagen in een enorme database, voor later gebruik. Het is een internetsite waar je heerlijk doorheen kunt klikken, en van de ene pagina naar de andere klikt. Als een web vol horrorverhalen.

Control doet dit ook, maar dan als game: het weeft een web van verhalen, personen en werelden die zo ontzettend tof worden neergezet en zo goed in elkaar haken. Het is een wereld waar je als speler maar al te graag in verstrikt raakt, op zoek naar nog meer rare verhalen, nog meer gekkigheid, nog meer vreemde personages.

Alles onder controle?

Het uitspelen van de game kost je zo'n twintig uur, afhankelijk van hoeveel van de puike zijmissies je doorloopt. Daarnaast heeft de game ook nog twee hele toffe DLC: The Foundation en AWE. Die eerste focust zich op een heel nieuw gebied vol schimmel en rot, en de tweede op de link met Alan Wake, en dan ook de aanloop naar Alan Wake 2. De games spelen zich namelijk af in hetzelfde universum. Kortom: er zit echt behoorlijk wat materiaal in de game. Beide introduceren nieuwe gameplay en zijn goed voor een aantal uur extra speelduur. De gratis Expeditions DLC biedt nog een soort roguelike modus, die ik persoonlijk weinig heb aangeraakt. Het draait daar op het overleven van golven aan vijanden, en is echt heel moeilijk, en dus meer geschikt als endgame materiaal. Daarnaast zijn er nog de steeds herhalende aanvallen van de Hiss, ook als je de game hebt uitgespeeld, en kun je dus nog even doorgaan als je de aftiteling al voorbij hebt zien komen. Al was het maar om nog meer info te vinden, nog meer verslagen te lezen, nog net iets meer te weten te komen over de wereld.

Het schieten en rondbanjeren in Control is tof, maar zeker niet het hoogtepunt van de game. Het hoogtepunt is het universum van de game: er wordt zo'n tof geheel gemaakt van al die info, de personages, de missies, de omgevingen. En alles past allemaal op zo'n goede manier in elkaar dat het zowel absurd als tof aanvoelt, dat het uitnodigt om meer te lezen, meer te zien, meer te horen. Control is een fenomenale game.

• Flintlock: The Siege Of Dawn
• Death's Door
• Nobody Saves The World
• A Plague Tale: Innocence

Over deze site        Site map        Contact